Sinds 1997 is het Limburgs erkend als regionale taal in het Europees Handvest voor regionale talen. Maar hoe is ’t eigenlijk met het Limburgs gesteld? En hoe is de achteruitgang in het gebruik van het Limburgs te verklaren? Veelal wordt aangenomen dat meertaligheid de taalontwikkeling van kinderen remt, maar is dat ook echt zo?

Bovendien rijst de vraag wat we te verliezen hebben. Is het überhaupt erg als het Limburgs als regionale taal verdwijnt? En wat is de rol van de Provincie in deze discussie? Op 13 december a.s. neemt Provinciale Staten een belangrijk besluit t.a.v. de promotie van het Limburgs. Kunnen we daarmee het tij nog keren?

Marie-José Moers gaat over het belang van het behoud van het Limburgs in gesprek met Leonie Cornips, bijzonder hoogleraar taalcultuur in Limburg aan de Universiteit van Maastricht. Verder spreekt zij met Stefanie Ramachers, taalkundige bij ’t Hoes veur ’t Limburgs, en met Jos Feron, bestuurslid bij Levende Talen voor Leraren sectie Limburgs.

Samenvatting

Er zijn in Nederland 3 erkende dialecten: het Fries, het Nedersaksisch en het Limburgs, waarvan het gebruik van het laatste een achteruitgang vertoont. Stephanie: ‘We doen ons best om dialectgebruik al in de kinderopvang te stimuleren, hoe jonger een kind went aan dialectgebruik hoe beter voor de ontwikkeling van meertaligheid.

Leonie 'de achteruitgang zou te stoppen zijn als het Limburgs net als het Fries een 3-status krijgt in plaats van de huidige status 2 die het sinds 2019 heeft. De overheid zou dan serieus moeten gaan investeren met een subsidie van 5 miljoen i.p.v. de huidige 10 duizend' Stephanie 'het Fries heeft een groter draagvlak bij de bevolking'. Marie-Jose 'hoe is de houding van de directies in het basisonderwijs?' Jos 'Vroeger dacht men dat het de leerlingen op achterstand zou zetten als ze dialect spraken, maar tegenwoordig is er voldoende onderzoek dat aantoont dat de spelling, de woordenschat en het begrijpend lezen er juist op vooruit gaat. Het zal echter nog wel een tijd duren voordat het Limburgs de volledige erkenning krijgt. De meertaligheid - ook als de taal Arabisch, Engels of Turks is - stimuleert het denken in concepten en de cognitieve ontwikkeling. Nu moet een kind op de lagere school alle talen die het kent behalve het Nederlands achter zich laten'.

In Friesland staan er bijvoorbeeld voor elke klas twee personen: een die dialect spreekt en een die Nederlands gebruikt. Dat kost veel extra geld.

't Hoes veur 't Limburgs te Roermond – kennis en expertisecentrum van de Limburgse taal - is er nu sinds 1 oktober. Het richt zich op educatie en documentatie en heeft een loketfunctie. Het is ontstaan uit verschillende groeperingen, waaronder Veldeke en de Raad voor het Limburgs. Op 17 december wordt in de Provinciale Staten vergaderd over de voortgang van de verschillende initiatieven – in het dialect.

Jos 'We hebben regelmatig contact met Friesland waar zij ons begeleiden in de stappen die we moeten zetten om tot het meertalig onderwijs te komen. Op het moment zijn er 7 scholen die meedoen'. Stephanie 'We praten met de GGD en de Universiteit van Amsterdam om de invoering te faciliteren. Er bestaan ook cursussen Limburgs als tweede taal en de interesse is best groot hiervoor bij o.a. Hollanders. Er is ook een lespakket voor 6 verschillende dialecten – echter er bestaan er veel meer. De keuze wat dan de gesproken en geschreven standaard wordt is een politieke beslissing. Geleens of Sittards zou een gemiddelde kunnen zijn'.

Marie José 'In Heerlen spreekt men niet meteen dialect als omgangstaal, in de rest van de provincie wel. Het Fries wordt vooral op het platteland gesproken en het Nedersaksisch bij de mensen thuis. Opvallend is dat Limburgs ook door hoger opgeleiden gesproken wordt.