Kathleen Schlusmans in gesprek met Jan Hamers, bestuursvoorzitter van de Meandergroep en Jos Schols, hoogleraar ouderengeneeskunde MUMC.

Op de vraag hoe de ouderenzorg er over 10 jaar zal uitzien, antwoordt Jos Schols dat de oude route van verzorgingstehuis, evt. aanleunwoning en verpleeghuis is verdwenen en dat de zorg in de toekomst meer zorgen voor onszelf en in de directe omgeving zal behelzen waarbij we zo lang mogelijk thuis zullen blijven.

Jan Hamers voegt toe: ‘We hebben op het moment collectief een verkeerd beeld van ouder worden alsof dat vooral kommer en kwel is terwijl onze levensverwachting de afgelopen jaren met zo’n  5 jaar is  toegenomen. Er  zijn veel fitte ouderen die vrijwilligerswerk doen of mantelzorger en oppas zijn.’ Schols: ‘Ouderen willen betekenisvol blijven en ook beschikbaar voor elkaar in buurtverband’.  Hij raadt de zaal aan om nu al na te denken over lifestyle, buurtcontact en levensloopbestendig wonen.

Hamers: ‘De huidige generaties worden anders oud: ze willen zo lang mogelijk de regie houden over hun eigen leven’. Een onderwerp als mantelzorger heeft volgens hem een veel te negatief imago, terwijl het vaak ook bevredigend en zelfs levensverlengend kan zijn. Slechts in ca 10% van de gevallen is het zwaar en beperkend.

Kathleen Schlusmans vraagt: ‘Wie signaleert als het niet meer gaat?’ Schols wijst op het belang van buren en de huisarts en noemt Wittevrouwenveld in Maastricht als voorbeeld van een zorgzame buurt. Op dit moment worden er verschillende initiatieven genomen zoals het Heuvelland Deltaplan van Envida, met woningcorporaties en sociale partners´.  

Hamers: ‘Ook in Parkstad wordt geëxperimenteerd met nieuwe woonvormen en complexe zorg, zoals bij appartementencomplexen waar mensen met en zonder zorgvraag door elkaar wonen en waar plekken gecreëerd worden waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en samen eten. Schols: ’In Maastricht wonen bijvoorbeeld hulpbehoevende ouderen samen met jongeren die een reductie op de huur krijgen als ze bereid zijn te helpen.’

Op de vraag naar personeelstekorten antwoordt Hamers: ‘Over 10 jaar ziet de wereld er echt anders uit omdat de thuiszorg dankzij AI meer virtueel zal zijn met bv sensors in huis’.  Een deel van de arts- en polibezoeken zal dankzij teleconsult vanuit huis kunnen plaatsvinden en zo kunnen deze met zeker 50% verminderd worden – een hele vooruitgang. Er zal een verschuiving plaatsvinden van opnames in een tehuis naar in eigen huis en buurt blijven en de politiek zal daaraan kunnen bijdragen door experimenten toe te staan en financiering te vergemakkelijken.

Er zullen minder regels en meer stabiliteit nodig zijn in plaats van de telkens nieuwe regelingen waar zorgaanbieders nu tegenaan lopen.  Hamers: ‘Gemengd, we noemen dat ook wel gespikkeld - wonen is de toekomst als je zorg nodig hebt. Nu zie je dat als iemand wordt opgenomen de familieleden tot bezoekers gereduceerd worden terwijl ze zouden kunnen participeren. Dat is jammer. 

Hamers ziet dat recent de wachtlijsten voor verpleeghuiszorg kleiner worden. Het lijkt alsof de noodzaak tot opname kleiner wordt en er in de eigen omgeving alternatieven worden gevonden.

Het advies van beiden: ‘Zorg dat je fit en gezond blijft, blijf meedoen en zorg dat je geen slachtoffer wordt: speel een betekenisvolle rol en neem deel aan de verschillende initiatieven die er zijn’. 

Vragen uit de zaal

Iemand signaleert een veel te grote bureaucratie in de zorg, waar de heren het roerend mee eens zijn.

Wordt er nagedacht over het gebruik van AI door mensen die niet zo technisch zijn? Antwoord: het is belangrijk om de mensen zelf er bij te betrekken. AI kan eenzaamheid verminderen, daar is niets op tegen.

Maakt de politiek het mogelijk om te experimenteren? Hamers benadrukt dat zorgverleners en bestuurders zelf aan de slag moeten gaan om mazen en oplossingen te vinden en om de toon te zetten. Zijn advies: ‘Zoek steun en samenwerking als je op problemen stuit, dat werkt goed’. Schols voegt hieraan toe: ‘Focus op wat je zelf kunt en leef meer naar de geest dan naar de letter van de wet’.

De column van Raymond Clement vind je hier