In zijn column vindt Raymond Clement het grootste probleem voor de jeugd van tegenwoordig dat zij zitten in het rijtuig van een samenleving die op dit moment stuurloos is. "Wij, de ouderen hebben vanaf de jaren zeventig veel zekerheden afgebroken en daarmee ook het zicht voor de jeugd op een zekere toekomst weggepakt, terwijl dat nu juist hét antwoord is op criminaliteit: een veelbelovende toekomst."

Moderator Jos Feron ontvangt als gasten Nadia Huppertz, onderwijsprofessional, directeur van een VMBOschool in Kerkrade en Janine Janssen, hoogleraar criminologie en rechtsantropologie aan de Open Universiteit. Diana Heiligers heeft wegens
familieomstandigheden moeten afzeggen. 

Janine Janssen: Pubers zoeken grenzen op maar daar groeien ze overheen. Na de brommerjaren - nu de fatbike-jaren - volgt de periode waarin werk, wonen en wederhelft belangrijk worden. Een sociale samenleving biedt weerstand tegen crimineel gedrag. Volgens de CBS-monitor wordt 1,6 % van de pubers (12- 23 jaar) verdacht van misdrijven, dat zijn 40:000 jongeren. Vaak door huiselijk geweld en complexe echtscheidingen. Tot de jaren 90 stegen de criminaliteitscijfers, sinds 2000 is er een daling te zien, deels door een onzichtbare online-criminaliteit via social media en door een daling in de aangiftes van misdrijven. 

Nadia Huppertz: Behalve echtscheidingen, huiselijk geweld en armoede speelt ook een rol dat kinderen thuis vaak weinig aandacht krijgen. Daders zien het aan kinderen dat ze ongelukkig zijn of onzeker. Ook kinderen met eetstoornissen of met een licht verstandelijke beperking zijn een gemakkelijke prooi. Dat is niet aan bepaalde postcodes gebonden.

Jos Feron: Wie stelt er grenzen? Politie, justitie, maatschappelijk werk, de GGZ, ze hebben allemaal verschillende taken. Wie moet de pubers leren om nee te zeggen tegen criminaliteit?

Nadia Huppertz: We hebben 330 leerlingen en 2 a 3 % gaat over grenzen, van roken of vapen tot ripdeals of meisjes die zich met oudere mannen inlaten. Laatst bedreigde een leerling mij en mijn gezin. Het bleek dat de leerling ernstige oorlogstrauma’s had waarover niet gecommuniceerd was met een beroep op de privacywetgeving van de AVG.

Janine Janssen: Het komt vaak voor dat instanties en personen belangrijke info niet doorgeven uit wat wij ‘handelingsverlegenheid’ noemen, maar als het duidelijk in het belang is van het kind kan er heel veel.

Jos Feron: Wat moet een leerkracht kunnen?

Nadia Huppertz: Een balans scheppen tussen lesgeven en een relatie opbouwen met de klas. Pas dan kun je een normatief kader scheppen, grenzen stellen.

Jos Feron: Wat zijn de preferred partners bij problemen?

Nadia Huppertz: Wij werken met Impuls, soms met de politie, een voetbalcoach, een andere leerling, de ouders. Soms zijn dure schoenen al een teken aan de wand.

Jos Feron: Wat zijn tips voor het team?

Nadia Huppertz: Bespreek de cases, wees open. Sommige scholen durven hun problemen niet te benoemen, terwijl ze echt op alle scholen spelen. Wees een rolmodel en kwetsbaar. Bied zorg aan. Bij crisismanagement moet je samenwerken – met al die instanties.

Jos Feron: Klopt dit: ‘It takes a village to raise a child’?

Janine Janssen: Als gezinnen uit elkaar vallen wordt ‘the village’ kleiner, worden kinderen heen en weer geslingerd en erg eenzaam. De school is vormend als het thuis niet oké is. Het niet afmaken van de school vergroot de kans op criminaliteit.

Jos Feron: Wat is de rol van straf hierbij?

Janine Janssen: Straf moet maatwerk zijn en het laatste redmiddel. Het moet duidelijk zijn dat je de mens niet veroordeelt, maar het gedrag. Ik pleit voor een herstelgerichte benadering die naar een andere route leidt. Het kwartje moet gaan vallen.

Jos Feron: Wat zou je willen om de samenwerking te faciliteren?

Nadia Hupperts: Geld en gezamenlijke inzet.

Janine Janssen: Je niet schamen dat dit op jouw school of in jouw gezin speelt.

Vragen uit de zaal:
Welke rol heeft de gemeente hierin ?
Nadia Hupperts: Met ons in gesprek blijven en de jeugdzorg op orde krijgen.
Janine Janssen: De decentralisatie is een verkapte bezuiniging geweest en gemeenten willen
vaak zelf het wiel uitvinden.

Is de houding t.o. allochtone leerlingen niet vaak te soft?
Janine Janssen: Eergerelateerd geweld is een onderwerp, maar ik vind het zorgelijk dat groepen nu op slot gaan en zich niet veilig voelen – er is veel discriminatie. Criminaliteit en geweld komen meer voor bij kinderen uit oorlogsgebieden.

Waardoor dalen de cijfers?
Janine Janssen: Er is de grote verschuiving naar de social media: relatievorming is nu totaal anders en relatiedelicten spelen zich ook daar af: bedreigingen en stalking gebeuren nu vaak online. De sociale media spelen nu bij pubers een grote rol: voor hen lopen die wereld en de ‘gewone’ wereld in elkaar over.